977 - ( 6 ) سكونى روايت مىكند كه امام صادق عليه السلام فرمود : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله عرايا را اجازه فرمود . به اين صورت كه با تخمين زدن [ خرماى درخت ] آن را با خرما خريدارى كنى . و فرمود : عرايا ، جمع عريه است و آن اين است كه درخت خرماى شخصى در خانهء ديگرى است . پس براى صاحبخانه جايز است با تخمين زدنِ خرماى درخت آن را با خرما معامله كند و اين كار در ساير موارد جايز نيست . » 978 - ( 7 ) ابو عبيد - قاسم بن سلام - روايت مىكند كه : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله معاملهء عرايا را اجازه فرمود . مفرد عرايا « عريه » است و آن درخت خرمايى است كه صاحبش محصول آن را به شخص نيازمندى مىبخشد و « اعراء » قرار دادن ميوهء يك سال درخت براى كسى است . مقصود پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اين است كه به صاحب درخت اجازه داده شده كه خرماى آن نخل را به دليل نياز از كسى كه به او بخشيده شده ، با خرما خريدارى كند . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله هرگاه تخمين زنندگان را مىفرستاد ، به آنان مىفرمود : در تخمين تخفيف دهيد ؛ زيرا در مال ، بخشش به نيازمندان و وصيت است . » 979 - ( 8 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه : « پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله از معاملهء مزابنه نهى كرد . مزابنه ، معاملهء خرماى روى درخت با خرماى پيمانه شده است و عرايا را اجازه فرمود . امام باقر عليه السلام فرمود : عرايا ، يك و دو و سه و ده نخل است كه صاحبش آنها را مىبخشد ، پس رطب‌هاى آن را جمع آورى مىكند . و عرايا به معناى بخشش هاست و در تفسير آن اختلاف شده است . گروهى مىگويند : آن چند نخل است كه انسان هنگام فروش خرماى باغش آنها را استثنا مىكند و براى مصرف خودش نگه مىدارد . پس اين درختان استثنا شده در تخمين محصول [ براى گرفتن زكات ] به حساب نمىآيد ؛ زيرا آنچه مردم مىخورند ، به آنان بخشيده شده است و به اين دليل عرايا ناميده شده‌اند كه از فروخته شدن يا تخمين زده شدن در زكات بركنارند . نيازمندان و بيچارگان - كه درهم و دينار ندارند و تنها خرماى خشك در اختيار دارند - پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله به آنان اجازه فرمود كه با خرماهاىشان ميوهء اين عريه‌ها را با تخمين آنها بخرند . پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اين كار را به دليل مهربانى و ارفاق به نيازمندان انجام داد كه توانايى برخريدن رطب ندارند و به آنان اجازه نداد كه خرماهايى كه براى تجارت و ذخيره كردن است به اين صورت معامله شود . و گروهى ديگر مىگويند : عرايا ، درخت خرمايى است كه انسان ميوه‌اش را به نيازمندان مىبخشد و خرماى آن درخت را رها مىكند . پس كسى كه خرماى درخت به وى بخشيده شده ، براى چيدن و جمع‌آورى محصول خود نزد درخت مىآيد ولى اين كار براى بخشنده به دليل حضور خانواده‌اش سخت است . پس تنها به وى اجازه داده شده كه ميوهء آن درخت را بر اساس تخمين از شخصى كه به وى بخشيده است ، خريدارى كند .